Екуменизам – еклисиолошка ерес (22)


ПРЕСМЕТКА СО СВЕТОГОРСКИТЕ ЗИЛОТИ

gr7dex10Додека од една странa Константинопол  се повеќе развива добри екуменски односи  со Рим,  со англиканската заедница и антихалкидонците, од друга страна зазема се поостар курс кон оние што се спротивставуваат на екуменизмот. Еден од духовниците што собрал храброст во 1991 г. јавно да го искаже своето мислење дека Цариград ПАДНА ВО ЕРЕСТА НА ЕКУМЕНИЗМОТ бил Архимандритот Ефрем, духовник на манастирот Филотеј, (инаку еден од најзначајните духовни личности на Света Гора кој последните години формира неколку манастири низ Америка). Старец Ефрем притоа нескриено одржувал врска со РПЦЗ, па имало гласини дури дека би преминал под нивна јурисдикција. Оваа вест ја дигна на нозе цела Грција. Врз старецот Ефрем биле правени невидени притисоци од Цариград, од Кареја, речиси од сите страни го притискале да се откаже од намерата бидејки тоа би предизвикало големи расколи меѓу светогорските монаси. Цариград отворено се заканувал со расчинување. Согледувајки ги сите можни последици од таквиот чин, старец Ефрем се откажал,[1] иако отворено “в лице” изјавил во Цариград дека ја признава РПЦЗ како благодатна и вистинска Православна Црква, факт кој Цариград во целост го негира. Овој случај покажал дека Светогорците нималку не се рамнодушни кон тоа што се прави во Цариград.[2] Новото “проверување на пулсот” на Светогорците почнало со прогонот на монасите на Илинскиот скит во мај 1992 г. Монасите од скитот Свети Илија уште во 1957 г. престанале да го спомнуваат името на Вселенскиот Патријарх како знак на протест против екуменизмот што тој отворено го проповедал. Иако по смртта на Атинагора многумина Светогорци повторно почнале да го спомнуваат цариградскиот првоерарх, Илинскиот скит останал во својата одлука кога видел дека во курсот на Цариград воопшто ништо не се менува. Од 1985 г. почнале се посилни притисоци над архимандритот Софрониј (монах со американско потекло кој го обновил скитот во 1970 г. со своето братство). На 20 мај 1992 г. во Скитот на Пророкот Илија ненадејно влегла многубројна полиција, иеромонаси и монаси предводени од патријаршискиот егзарх епископот илиуполски Атанасиј. Од отецот Серафим и од останатите отци на скитот итно е побарано да го спомнуваат патријархот Вартоломеј или веднаш да ја напуштат Света Гора. Монасите го одбиле барањето прашувајки дали постои некакво решение од цивилните власти за нивното протерување. Секако, писмена одлука немало. Сепак, побарале три дни за да си ги соберат работите, меѓутоа дадено им е ни помалку ни повеќе туку петнаесет минути да го земат само најпотребното. Потоа сите биле сместени во полицискиот џип, однесени до Кареја, а од таму во Дафни. Таму ги очекувал полициски глисер кој ги истоварил во Уранополис каде биле оставени на улица. Во меѓувреме во скитот се вселиле грчките монаси од манастирот Пантократор, а полициските сили продолжиле да го обезбедуваат.[3] Случајот со избркувањето по кратка постапка и прогонството на целото братсво на скитот св. Пророк Илија во мај 1992 г. сеуште не е решен во грчките судови.

По потпишувањето на договорот во Баламанд во јули 1993 г. и се позабрзаните договори со противхалкидонците, светогорските монаси почнале видно да го изразуваат своето незадоволство и несогласување со последните потези на патријархот Вартоломеј. На 15 февруари 1994 г. Свештената Општина на Света Гоа примила телеграма од Цариград во која  се најавува доаѓањето на патријаршиската егзархија на Петиот вонреден двоен собор на игуманите и антипросопите на Света Гора, на кој требало да се разговара за овие две спомнати прашања. Оваа вест внела многу немир помеѓу Светогорците, бидејки во тоа се гледал обид Фанар да се вмеша во Соборот. Во следните денови патријаршиската егзархија која била составена од митрополитот Атанасиј Илиополски и Тиронски, Мелитон Филаделфиски и Михаил Австриски, добила дозвола да претседателствува на Двојниот Собор. Ова највисоко тело на Света Гора одбило да ја прими егзархијата бидејки “немало никакво официјално известување ниту утврден дневен ред врз чија основа требало да учествува и егзархијата на двојниот собор”(Elefterotypia 21.2.1994г.)

Во петок на 18 февруари, спомнатите членови на егзархијата заедно со игуменот и претставниците на шест од дваесет манастири одржале посебна седница во манастирот Иверон и го смениле архимандритот Јосиф, игуман на манастирот Ксиропотам, како и следните антипросопи во Свештената Општина: иеромонахот Елисеј симоно-петриски, монахот Лука филотејски и монахот Епифаниј дионисијатски, кои се сменети од својата должност поради “непослушност и бунтовничко расположение кон Мајката Црква.” Не е наведено никакво објаснување зошто токму овие четворица се осудени на таква казна. Во меѓувреме во Кареја игуманите на тринаесетте манастири ги прогласиле сите одлуки за насилство над автономијата на Света Гора, и изјавиле дека овие казни не се канонски и немаат никаква тежина. Потоа ја заклучиле зградата на Свештената Општина и објавиле дека Света Гора е “под опсада”. Од тогаш дваесетте светогорски манастири се поделиле на следниот начин: Тринаесет се спротивставиле на одлуката на егзархијата, тоа се: Ватопед, Хиландар, Дионисијат, Ксиропотам, Зограф, Дохијар, Каракалу, Филотеј, Симонопетра, Св. Павле, Григоријат, Св. Пантелејмон и Констамонит. Егзархијата била поддржана од следните шест манастири: Велика Лавра, Ивирон, Кутлумуш, Пантократор, Стравроникита и Ксенофонт. Манастирот Есфигмен уште порано врз канонски основи го прекинал општењето со Патријаршијата и моментално не учествува во работата на Свештената Општина.[4]

Ќе се сетиме дека во август 1992 г. било објавено оти четири манастири го поддржале барањето на Патријаршијата да се протераат сите зилоти од Света Гора. Овие четири манастири биле Иверон и Пантократор, кои неодамна ги населиле братја од други два манастира со активна помош на Патријаршијата, како и Ставроникита и Ксенофонт. Во јануари 1993 г. Велика Лавра се придружила на ова група од четири манастири поддржувајки го барањето на Патријаршијата по повод издавањето дозвола за престој на поклоници и гости што сакаат да дојдат на Света Гора. Сега Кутлумуш станува шестиот манастир што го поддржува се поголемиот апетит на Патријаршијата.[5]

Прашањето на словенските и другите не-грчки манастири на Света Гора веќе со децении се заострува. Повремено тоа прашање ја привлекувало и меѓународната јавност. Мора да се признае дека самата Патријаршија сеуште ги нема демантирано гласините дека планира да постави грчки игумени во сите манастири како и на оние од порано и да инсистира во сите манастири да служат на грчки јазик. Што се однесува до самите Светогорци, меѓу нив преовладува желбата Света Гора и понатаму да остане интернационална православна монашка заедница.

Уценувачката тактика што ја применува Фанар, како кон Света Гора, така и во своето однесување кон Ерусалимската Патријаршија не ветува ништо добро. Се поставува прашањето  за каква цел Фанар ќе го користи овој нов преседан на одржување на цела низа “проширени и вонредни собори на Црквите од грчкото говорно подрачје”. Неодамнешните договори што се потпишани со папистите и со монофизитите во Баламанд и Шамбези ни даваат несоборлив доказ дека Патријаршијата оди по патот на една еретичка екуменистичка еклисиологија. Какви плодови може да донесе “екуменистичкиот дух на љубовта” кој се наметнува со инквизициски методи? Во таа смисла отпорот на папистичките тенденции на Фанар може да се разбере единствено како одбрана на Православието.

[1] Во своето писмо до Синодот на РПЦЗ од 1 јули 1991г. Старец Ефрем меѓу другото вели: “Мои најсвети Отци, општиот револт кој се подигнал на мене сосема е без преседан. Вселенската Патријаршија, Грчката Црква, Грчката Архиепископија во Америка, Света Гора и Грчката Влада, сите се свртеа против мене. Согледувајки дека од сето тоа можат да произлезат расколи, не само на Света Гора, туку и меѓу браќата христијани, решив да се вратам. Знам дека заради мирот во Црквата морав да се повлечам. Тоа е нешто што, сигурен сум дека и вие би го направиле во таков случај… Кога во Вселенската Патријаршија ме прашаа што мислам за Вашата Црква, храбро изјавив дека вашата Црква е Православна по секое прашање и без сомнеж е канонска што се однесува до апостолското приемништво. Единствена работа што ме збуни е прашањето на црковното општење со другите Православни Цркви, што за жал создава еклисиолошки проблеми…” Остатокот од писмото на архимандритот Ефрем завршува со барање на прошка и со поздрави. Ова “покајание” на о. Ефрем израдувало многумина, додека оние повоинствените сметале дека старецот им подлегнал на заканите и избрал компромисно решение – молчење заради зачувување на привидниот надворешен мир и единство.

[2] Таа 1994 г. уште еден познат духовник јавно истапил против екуменистичката ерес на Цариград. Се работи за старецот Адријан од Синај кој ја напуштил Синајска Света Гора и преминал во јурисдикција на митрополитот Кипријан. Во своето писмо со кое им се обраќа на своите многубројни духовни чеда и поклоници, старецот објаснува зошто го напуштил Синај по 37 години подвизување. Како главна причина тој ја наведува се понагласената подршка на екуменистичкиот курс на Цариград од страна на синајскиот архиепископо Дамјан, кој веднаш по одлуката на Цариградскиот Собор од 1993г. го прекинал спомнувањето на патријархот Диодор. Старецот од Синај отишол на островот Закинт од каде што потекнува, таму порано служел во еден мал параклис. Набрзо доаѓа во судир со со тамошниот митрополит Пантелејмон, инаку поборник за екуменизмот и учесник во соборот на ССЦ во Камбера, кој во еден личен разговор му рекол дека папистите не се еретици. Старецот набргу ги прекинал сите врски со него на што митрополитот со помош на полицијата го затворил параклисот на старецот и му забранил да служи. Потоа отец Адријан доаѓа во контакт со манастирот Св. Кипријан и Јустина и со митрополитот Кипријан кој го примил под својот омофор. Од друга страна, има такви кои отворено го толкуваат овој гест на старецот Адријан како паѓање во прелест и “неразумна ревност”. По отецот Андреј особено тагуваат синајските монаси кои во него имале голема потпора и утеха.

 

[3] Врз основа на извештајот на настојателот на Скитот, архимандритот Серафим, од 31 мај 1992г. Agioy Kyprianoy бр.247

Истото го наведува и Orthodoxoy tipoy: “Мораме да се потсетиме дека нешто слично се случи пред две години кога патријаршиската егзархија со помош на световните власти од Света Гора ги протера во рок од неколку часа набрзина четири монаси со руско потекло од Скитот св. пророк Илија каде веднаш потоа се вселија четири грчки монаси со архимандритот, кој порано бил воен свештеник. Овој случај сеуште се влечка по грчките и меѓународните судови и предизвика големи неволји, особено на поранешната грчка влада” (Orthodoxoy tipoy 25.2.1994)

 

[4] Светогорскиот манастир Есфигмен на своевиден начин целосно се одделил од Цариград. Веќе подолго време на светите служби во тој манастир не се спомнува името на Цариградскиот Патријарх, и покрај тоа, манастирот се повлекол од сите активности на Свештената општина во Кареја и живее целосно самостојно. Патријархот Вартоломеј ги повикал на јавно покајание есфигмеснките монаси и останатите светогорски зилоти, или доколку не сакаат да отстапат од тој став, кој патријархот го нарекува “неразумна ревност”, ги повикува да ја напуштат Света Гора и да заминат “под закрила на своите истомисленици, каде ќе најдат спокој, бидејки Света Гора канонски припаѓа на Вселенскиот патријарх и таму нема место за оние што не размислуваат како што размислува тој, и за оние што не го признаваат за поглавар на Гората.” На овој повик есфигменците возвратиле со свое послание од 30 ноември 1992г. во кое меѓу другото велат дека”престолот не е тоа што го прави некого Патријарх, туку православната вера и нејзиното исповедање”. Во продолжение на писмото архимандритот Евтимиј со монасите пишува дека монасите се должни да покажат послушност само на оној што беспрекорно ја исповеда Православната вера и да се отстрануваат од оној што ги прекршува Свештените Канони. Приота изнеле примери на сослужување со еретици, спомнување на римскиот папа во диптисите, учествување во работата на ССЦ и друго што сведочи дека вселенскиот престол ја прифатил бранш-теоријата за “црквите” и ПАДНАЛ ВО ЕРЕС. На крајот од писмото изразуваат чудење како патријархот настапува така грубо со монасите бркајки ги од своите манастири, а од друга страна така штедро ги прегрнува еретиците од секаков вид. На крајот Есфигменците од патријархот го бараат следното:

1)Да ја осуди патријаршиската енциклика од 1920г. и да го воспостави традиционалниот црковен календар;

2) Да прекине секаков дијалог со еретиците и да излезе од Светскиот Сојуз на Црквите;

3) Да се откаже од сите неправославни ставови, како свои, така и на своите претходници;

4) Да ги расчини и екскомуницира сите еретици, клирици и лаици и

5) Да го прекине општењето со “црквите” што паднале во ерес.

 

[5] И покрај тоа што еден дел на светогорскот монаштво отворено е спротивставен на екуменистичкиот курс на Цариград, очигледно е дека има и такви кои тоа не го сметаат за сериозен проблем. Цариград уште во 1991година успал да исфорсира една одлука на Свештената Општина кој по многу нешта го руши угледот на Света Гора како бастион на Православието. Имено Свештениот Собор во своето официјално писмо адресирано до патријархот Димитриј отворено ја нарекол РПЦЗ “шизматичка и лишена од благодат”, покрај тоа тој отворено ја отфрла секоја оптужба дека Светогорците го поддржуваат ширењето на расколот на РПЦЗ на територија на Русија, која е канонска почва на Московската Патријаршија. Некои игумени, како на пример архимандритот Јосиф Ксиропотамски покасно изјавиле дека тоа го потпишала Свештената општина, односно нејзините 19 членови и дека потписот е резултат на притисок и на сервилност. На Цариград очигледно му биле потребни нови поени за пресметка со РПЦЗ.

Продолжува…

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *